„Połągą praktycznie się nie liczył), więc pruskie cła tranzytowe, obciążające towary transportowane przez porty Gdańska i Królewca, drażniły niesłychanie szlachecką opinię publiczną. Używamy sformułowania „drażniły", kładąc nacisk raczej na subiektywną niż obiektywną stronę skutków pruskiej polityki celnej dla społeczeństwa Rzeczypospolitej, gdyż porównanie ceł pruskich (12 % wartości towarów) z opłatami celnymi stosowanymi w innych państwach dowodzi, że nie były to cła o jakiejś wyjątkowej wysokości. Niemniej w stosunkach polskopruskich problem ceł i postulowanej później powszechnej ich regulacji miał bardzo duże znaczenie.
Ze względu na swoje dążenia aneksyjne polityka pruska miała w okresie międzyrozbiorowym ostrze wyraźnie antypolskie. Bez współdziałania z innymi sąsiadami Rzeczypospolitej dwór berliński nit mógł jednak w decydujący sposób zaszkodzić interesom państwa polskiego jako całości. Wynikało to po prostu z faktu, że Prusy były państwem terytorialnie i ludnościowo niewielkim, którego ambicje zaborcze były limitowane przez obiektywne możliwości integracji nowo nabywanych terenów z resztą kraju. Porównanie celów i możliwości polityki trzech mocarstw rozbiorowych wobec Rzeczypospolitej prowadzi do ciekawych wniosków.“(9)